Basis · 1 min lezen
Wat is een peptidebinding?
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: · Redactie en bronnen
Hoe twee aminozuren aan elkaar vastzitten, waarom daarbij water vrijkomt en waarom een keten een begin en een eind heeft.
Een koppeling waarbij water vrijkomt
Een peptidebinding ontstaat wanneer de carboxylgroep van het ene aminozuur reageert met de aminogroep van het volgende. Daarbij komt één watermolecuul vrij: een OH uit de carboxylgroep en een H uit de aminogroep. Chemici noemen zo’n reactie een condensatiereactie; de nieuwe verbinding is een amidebinding.
Bij een keten van n aminozuren zijn er n − 1 van zulke bindingen. Een tripeptide als G-A-S heeft er dus twee.
Gecontroleerd gebouwd
In levende cellen gebeurt deze koppeling niet willekeurig. Het ribosoom zet aminozuren één voor één aan elkaar, in de volgorde die door het erfelijk materiaal is vastgelegd. In het laboratorium kunnen korte ketens ook chemisch worden opgebouwd; ook dan moet de volgorde stap voor stap worden gecontroleerd.
Bronnen: [2]
Een keten heeft een richting
Omdat elke koppeling een carboxylkant aan een aminokant vastmaakt, blijft er aan het ene uiteinde altijd een vrije aminogroep over: de N-terminus. Aan het andere uiteinde blijft een vrije carboxylgroep over: de C-terminus. Een keten wordt daarom altijd van N naar C gelezen en geschreven.
Het gevolg is verrassend: G-A-S en S-A-G zijn verschillende ketens. Ze bevatten precies dezelfde bouwstenen en dus dezelfde atomen, maar het begin en eind zitten aan een andere bouwsteen.
Bronnen: [2]
Een stevige, vlakke verbinding
De peptidebinding zelf is relatief stijf en ligt in een plat vlak. De ketenruggengraat kan vooral draaien rond de bindingen naast het α-koolstofatoom. Die beperkte draaibaarheid is een van de redenen dat ketens in een beperkt aantal terugkerende vormen vouwen, zoals helices en vlakke ‘sheets’.
Bronnen: [2]
Probeer het zelf
Bouw G-A-S in het Molecuulatelier en gebruik de knop ‘Draai om’. Kijk waar H₂N– en –COOH terechtkomen.
Draai een keten om in het Molecuulatelier →
Bronnen en verder lezen
- Peptide — Talking Glossary of Genomic and Genetic Terms — National Human Genome Research Institute (NIH)
- The Shape and Structure of Proteins — Molecular Biology of the Cell (Alberts e.a., 4e druk) — NCBI Bookshelf
Gerelateerde onderwerpen
Educatieve informatie over wetenschappelijk onderzoek. Geen medisch advies of bewijs van geschiktheid voor gebruik bij mensen.